สถานการณ์ปลาหมอคางดำในทุกพื้นที่มีความหนาแน่นลดลงอย่างเป็นรูปธรรม หลังกรมประมงและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินการตาม 7 มาตรการของกรมประมงอย่างเข้มข้นต่อเนื่อง รวมถึงประมงจังหวัดสงขลา ประมงจังหวัดจันทบุรี และประมงเพชรบุรีที่ยังไม่หยุดควบคุมจำนวนปลาหมอคางดำหลากหลาย เน้นสร้างการมีส่วนร่วมกับทุกภาคส่วนเพื่อเฝ้าระวังการแพร่กระจายอย่างเข้มข้น ร่วมมือกับเกษตรกรกำจัดปลาหมอคางดำที่อยู่ในบ่อร้างหยุดวัฏจักรการระบาด ส่งเสริมการแปรรูปและบริโภค และฟื้นฟูความหลากหลายของระบบนิเวศ

นายเจริญ โอมณี ประมงจังหวัดสงขลา กล่าวว่า สถานการณ์ปลาหมอคางดำพบเฉพาะพื้นที่ในอำเภอระโนดเท่านั้น ซึ่งประมงจังหวัดมีการสำรวจปริมาณปลาเป็นประจำทุกเดือน พบว่าความหนาแน่นของปลาหมอคางดำในภาพรวมทุกคลองลดลงจากการสำรวจ เกิดจากการดำเนินมาตรการของกรมประมง จากความต้องการจับมาบริโภคเพิ่มขึ้นชาวบ้านจับขึ้นทุกวันทั้งมาใช้บริโภคและนำมาแปรรูปทำปลาแดดเดียวซึ่งได้ราคาค่อนข้างดี โดยเฉลี่ยจับขึ้นมาได้วันละ 80 กิโลกรัม

“ประมงจังหวัดสงขลาเน้นการประชาสัมพันธ์สร้างความตระหนักรู้และการมีส่วนร่วมของประชาชนในทุกอำเภอของจังหวัดสงขลา รวมถึงชาวประมงในทะเลสาปสงขลาช่วยกันเฝ้าระวังการแพร่กระจายของปลาหมอคางดำอย่างใกล้ชิดซึ่งในขณะนี้ยังไม่พบปลาหมอคางดำในพื้นที่อื่นนอกเหนือจากอำเภอระโนด” นายเจริญกล่าว

ต่อจากนี้ ประมงสงขลาจะเน้นให้ความสำคัญกับการกำจัดปลาหมอคางดำที่อยู่ในบ่อทิ้งร้าง เพื่อป้องกันการหลุดรอดออกมาแพร่ระบาดในแหล่งน้ำธรรมชาติ โดยร่วมมือกับชมรมผู้เลี้ยงกุ้งจังหวัดสงขลา เจ้าของบ่อเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ช่วยจับปลาหมอคางดำจากบ่อที่ทิ้งร้าง โดยใช้กากชา ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากบริษัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) หรือ ซีพีเอฟ จำนวน 1,000 กิโลกรัม สำหรับปลาที่จับได้จะนำมาหมักน้ำหมักชีวภาพไว้ใช้ในกลุ่มเกษตรกรต่อไป พร้อมทั้งเตรียมปล่อยปลานักล่าเพิ่มเติมเพื่อช่วยควบคุมการแพร่พันธุ์ของปลาหมอคางดำขณะเกิดน้ำหลากในช่วงปลายปี

นายสมพร รุ่งกำเนิดวงศ์ ประมงจังหวัดจันทบุรี กล่าวว่า ที่ผ่านมา ประมงจันทบุรีดำเนินการตามมาตรการของกรมประมงบูรณาการความร่วมมือกับหลายภาคส่วน กรมราชทัณฑ์ ตำรวจ ผู้นำชุมชน เกษตรกร ชาวประมง และได้รับการสนับสนุนจากภาคเอกชน รวมถึงซีพีเอฟ สนับสนุนอุปกรณ์การจับสัตว์ ลูกปลาผู้ล่า ช่วยกันจัดการปลาหมอคางดำด้วยแนวทางที่เหมาะสมกับบริบทในพื้นที่ ส่งผลให้ปริมาณปลาหมอคางดำในแหล่งน้ำธรรมชาติ มีแนวโน้มลดลง

อย่างไรก็ตาม การดำเนินการที่ผ่านมาสะท้อนให้เห็นว่าในบริเวณอ่าวคุ้งกระเบนยังมีความหลากหลายของชนิดสัตว์น้ำพื้นถิ่น และพบปลาหมอคางดำในบริเวณคลองชลประธานน้ำเค็มและบ่อเลี้ยงสัตว์น้ำของโครงการ ประมงจันทบุรีมีเป้าหมายในการดำเนินการตามมาตรการของกรมประมง และขอความร่วมมือจากทุกภาคส่วนโดยเฉพาะเจ้าของบ่อเลี้ยงสัตว์ ชาวประมงที่ความชำนาญในการจับสัตว์น้ำช่วยกันจับปลาหมอคางดำในบ่อเลี้ยงสัตว์น้ำร้าง ขณะนี้สำนักงานประมงจังหวัดจันทบุรียังคงดำเนินการรับซื้อปลาหมอคางดำจากเกษตรกรที่จับจากธรรมชาติ จำนวน 5,000 กิโลกรัมเพื่อส่งต่อให้กับสำนักงานพัฒนาที่ดินเพื่อไปผลิตน้ำหมักชีวภาพ ขณะนี้มีรับซื้อไปแล้ว ประมาณ 3,000 กิโลกรัม

“การกำจัดปลาหมอคางดำให้สำเร็จอย่างยั่งยืนต้องอาศัยการมีส่วนร่วมจากทุกฝ่ายอย่างจริงจัง จริงใจ และทุ่มเท โดยเน้นการจับปลาหมอคางดำออกจากบ่อร้างให้หมด ขณะที่เจ้าของบ่อช่วยทำให้บ่อแห้งและปิดประตูกันน้ำเข้าถาวร เพื่อจำกัดพื้นที่อยู่อาศัย ควบคู่กับร่วมการจับในแหล่งน้ำธรรมชาติให้มากที่สุด ขณะเดียวกันช่วยกันสร้างความตระหนักและส่งเสริมนำปลาหมอคางดำไปใช้ประโยชน์ให้มากขึ้น” นายสมพรกล่าว

สำหรับที่จังหวัดเพชรบุรี นายประจวบ เจี้ยงยี่ ประมงจังหวัดเพชรบุรี กล่าวว่า ประมงเพชรบุรีได้มีการสำรวจปริมาณปลาหมอคางดำพบมีอยู่ไม่ถึง 40 ตัวต่อพื้นที่ 100 ตารางเมตร (ตรม.) จากเดิมที่เคยพบ 80 ตัวต่อ 100 ตรม. และยังเดินหน้าบูรณาการทุกภาคส่วนดำเนินมาตรการกำจัดต่อเนื่อง ทั้งจัดลงแขกลงคลอง ปล่อยปลาผู้ล่า

นอกจากนี้ ยังมีการสื่อสารสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชนร่วมมือกันจับปลาทันทีที่พบไม่ต้องรอกิจกรรมของภาครัฐ ตามแนวทาง “เจอ แจ้ง จับ” ประมงยังให้ความสำคัญกับการส่งเสริมนำปลาหมอคางดำที่จับได้ไปประกอบเป็นอาหารหรือแปรรูปเป็นสินค้าประจำจังหวัด โดยเตรียมจับมือกรมราชทัณฑ์สอนผู้ต้องขังทำ “น้ำปลา” ฝึกเป็นทักษะอาชีพต่อไป ตั้งเป้าลดประชากรปลาหมอคางดำในพื้นที่เหลือน้อยกว่า 30 ตัวต่อ 100 ตรม. และฟื้นฟูความหลากหลายของระบบนิเวศในแหล่งน้ำอย่างยั่งยืน.

บริษัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) หรือซีพีเอฟ ร่วมงานเปิดตัวโครงการ ‘ฟื้นฟูเศรษฐกิจ’ เพื่อลดรายจ่าย เพิ่มรายได้ ขยายโอกาส จัดโดยกระทรวงพาณิชย์ เพื่อช่วยลดค่าใช้จ่ายและค่าครองชีพของผู้ประกอบการรายเล็ก ผู้ประกอบการร้านอาหาร รวมถึงประชาชนทั่วไป ให้เข้าถึงอาหารที่ดีมีคุณภาพ สะอาด ปลอดภัยในราคาพิเศษ ภายในงานได้รับเกียรติจาก นางสาวแพทองธาร ชินวัตร นายกรัฐมนตรี เป็นประธานในพิธี พร้อมด้วย นายพิชัย นริพทะพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ นายพิชัย ชุณหวชิร รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง และคณะรัฐมนตรี เยี่ยมชมบูธซีพีเอฟ โดยมี นายศุภชัย เจียรวนนท์ ประธานคณะผู้บริหาร เครือเจริญโภคภัณฑ์ ให้การต้อนรับ

ซีพีเอฟ จับมือกับพันธมิตรผู้จำหน่ายอาหารสด จำนวน 200 รายทั่วประเทศ ที่มีสัญลักษณ์ซีพี หรือร้านเฟรชมาร์ท นำผลิตภัณฑ์มาจำหน่ายในราคาลดสูงสุด 30% พร้อมจัดกิจกรรมทางการตลาด อาทิ ชิม โชว์ โปรโมชั่น เพื่อสนับสนุนผู้ประกอบการรายเล็ก ควบคู่กับการกระตุ้นเศรษฐกิจของประเทศ

ทั้งนี้ ซีพีเอฟ จะนำผลิตภัณฑ์อาหารคุณภาพสูง มีคุณค่าโภชนาการหลากหลายมากกว่า 40 รายการ มาจำหน่ายในราคาพิเศษ ตั้งแต่วันนี้จนถึง 30 ธันวาคม 2567 อย่าง ซีพี โบโลน่าพริกหมู ซีพี มินิคอกเทล ซีพี นักเก็ตไก่คลาสสิคพร้อมปรุง ซีพี ไก่ห่อสาหร่าย บุชเชอร์ แฟรงก์เฟิร์ตเตอร์ เป็นต้น .

สำนักงานประมงจังหวัดเพชรบุรี สำรวจพบปริมาณปลาหมอคางดำลดลงใน 18 สายคลอง ผนึกพลังร่วมกับกรมราชทัณฑ์ ส่วนราชการในพื้นที่ องค์กรชุมชนประมงท้องถิ่น ผู้นำชุมชน ชาวประมง และบริษัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) หรือ ซีพีเอฟ กำจัดปลาหมอคางดำในพื้นที่ จัด “ลงแขกลงคลอง” อย่างต่อเนื่อง ปล่อยปลาผู้ล่าลงในลำคลอง ควบคู่กับการสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชน “เจอจับทันที ไม่ต้องรอ” จับมือกับปราชญ์ชาวบ้านแปรรูปปลาหมอคางดำเป็นผลิตภัณฑ์น้ำปลา และเมนูอาหารอร่อยเพื่อส่งเสริมให้เกิดการบริโภคอย่างกว้างขวางขึ้น

นายประจวบ เจี้ยงยี่ ประมงจังหวัดเพชรบุรี กล่าวว่า ประมงเพชรบุรีได้มีการสำรวจปริมาณปลาหมอคางดำพบมีอยู่ไม่ถึง 40 ตัวต่อพื้นที่ 100 ตารางเมตร (ตรม.) จากเดิมที่เคยพบ 80 ตัวต่อ 100 ตรม. เป็นผลจากจังหวัดบูรณาการกับทุกภาคส่วนทั้งหน่วยงานราชการ ชุมชน ชาวประมง และภาคเอกชนดำเนินมาตรการปราบปลาหมอคางดำอย่างจริงจัง ที่ผ่านมาประมงเพชรบุรีได้จัด “ลงแขกลงคลอง” ในแหล่งน้ำธรรมชาติแล้ว 27 ครั้งจับปลาหมอคางดำออกจาก 18 สายคลอง รับซื้อเพื่อผลิตน้ำหมักชีวภาพเพื่อเกษตรกรชาวสวนยางของการยางแห่งประเทศไทย ร่วมกับสำนักงานพัฒนาที่ดินรับซื้อผลิตน้ำหมักชีวภาพเพื่อแจกจ่ายให้เกษตรกร และรณรงค์เกษตรกรจับปลาหมอคางดำในบ่อเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำเพื่อจับส่งโรงงานปลาป่น จนถึงวันนี้ สามารถกำจัดปลาหมอคางดำในพื้นที่เพชรบุรีได้รวม 153,249 กิโลกรัม และหลังจากนี้ ประมงเพชรบุรีตั้งเป้าลดประชากรปลาหมอคางดำให้เหลือน้อยกว่า 30 ตัวต่อ 100 ตรม. เน้นบูรณาการมาตรการที่หลากหลาย ตั้งแต่เดือนตุลาคมจนถึงสิ้นปี 2567 ประมงเพชรบุรี มีแผนจัดกิจกรรม “ลงแขกลงคลอง” อีก 15 ครั้ง การปล่อยปลาผู้ล่าเพิ่มในจุดที่ปลาหมอคางดำขนาดใหญ่ลดลง การใช้ประโยชน์รวมถึงส่งเสริมการบริโภค เพื่อให้จำนวนปลาหมอคางดำลดลง ช่วยเพิ่มความสมดุลของระบบนิเวศในแหล่งน้ำธรรมชาติอย่างยั่งยืน

ในวันที่ 16 ตุลาคม 2567 ประมงจังหวัดบูรณาการกับเรือนจำกลางเพชรบุรี ประมงอำเภอบ้านแหลม องค์กรในพื้นที่ ชุมชน กลุ่มประมงเรือเล็ก กลุ่มธนาคารปูหาดเจ้าสำราญ และซีพีเอฟ จัดกิจกรรม “ลงแขกลงคลอง” ครั้งที่ 28 ช่วยจับปลาหมอคางดำที่คลองอีแอด ตำบลแหลมผักเบี้ย อำเภอบ้านแหลม พร้อมกับมีการปล่อยปลากะพงขาวในลำคลอง 2 จุดในอำเภอท่ายาง และอำเภอเขาย้อย รวม 2,000 ตัว

“แนวทางการปล่อยปลาผู้ล่าของประมงเพชรบุรีจะดำเนินการในลำคลองที่มีการจับปลาหมอคางดำขนาดใหญ่ไม่น้อยกว่า 3 ครั้ง และมีการฝึกปลากะพงเป็นผู้ล่าก่อนปล่อยลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ เพื่อให้มั่นใจว่าปลากะพงช่วยจับปลาหมอคางดำขนาดเล็กได้อย่างมีประสิทธิภาพ” นายประจวบกล่าว

นอกจากมาตรการจับปลาออกจากแหล่งน้ำและการปล่อยปลาผู้ล่า ประมงเพชรบุรี ยังให้ความสำคัญกับการสื่อสารสร้างความตระหนักรู้ให้กับชุมชนร่วมแรงร่วมใจ “เจอที่ไหนให้จับทันที ไม่ต้องรอเจ้าหน้าที่ภาครัฐ” พร้อมสร้างความมั่นใจปลาหมอคางดำมีประโยชน์บริโภคได้ บูรณาการกับภาคีเครือข่ายนำปลาหมอคางดำมาใช้ประโยชน์ ส่งเสริมการบริโภคและสร้างรายได้ให้กับชาวบ้าน ที่ผ่านมา ร่วมกับซีพีเอฟ พัฒนาเมนูอาหารจากปลาหมอคางดำ เช่น ทำปลาซาเตี๊ยะ ปลาแดดเดียว หรือสินค้าประจำจังหวัด โดยร่วมมือกับเกษตรกรตัวอย่างในอำเภอหนองหญ้าปล้องผลิตเป็นน้ำปลาจากปลาหมอคางดำตรา “ชาววัง” พร้อมขยายผลร่วมมือกับเรือนจำเพชรบุรี นำปลาหมอคางดำที่จับได้ไปประกอบเป็นอาหารเลี้ยงผู้ต้องขัง เตรียมต่อยอดสอนผู้ต้องขังทำ “น้ำปลา” ฝึกเป็นทักษะอาชีพต่อไป

การสนับสนุนจัดกิจกรรม “ลงแขกลงคลอง” การจับปลาหมอคางดำ และปล่อยปลาผู้ล่า เป็นมาตรการที่ซีพีเอฟร่วมสนับสนุนกรมประมงในการกำจัดปลาหมอคางดำอย่างบูรณาการ ควบคู่บูรณาการกับหลายหน่วยงาน และผู้เชี่ยวชาญสาขาต่างๆ ช่วยกันสร้างสรรค์การใช้ประโยชน์และเพิ่มมูลค่าจากปลาหมอคางดำเพิ่มมากขึ้น เพื่อลดปริมาณปลาหมอคางดำในแหล่งน้ำธรรมชาติ ฟื้นฟูความหลากหลายของระบบนิเวศในแหล่งน้ำอย่างยั่งยืน.

ผู้เชี่ยวชาญชี้ ทุกคนสามารถเป็นฮีโร่ช่วยขจัดปัญหาความอดอยากหิวโหย ให้ทุกคนเข้าถึงอาหารเพียงพอและปลอดภัยได้ ด้วยการช่วยกันลดการสูญเสียอาหาร (Food Loss) และลดขยะอาหาร (Food Waste) ร่วมสร้างความมั่นคงทางอาหารและโอกาสการเข้าถึงอาหารที่ดีมีคุณค่าทางโภชนาการให้กับประชากรโลกอย่างยั่งยืน

ผศ.ดร.รชา เทพษร สาขาวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการอาหาร คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กล่าวว่า วันที่ 16 ตุลาคม ของทุกปี เป็นวันอาหารโลก (World Food Day) โดยปีนี้ “World Food Day 2024” ภายใต้แนวคิด “สิทธิทางอาหาร เพื่อทุกคนอิ่มดีถ้วนหน้า และอนาคตที่ดีกว่า (Rights to foods for a better life and a better future)” ซึ่งทุกภาคส่วน รัฐบาล เอกชน เกษตรกร ภาควิชาการ ภาคประชาสังคม และประชาชน ต้องร่วมมือกันสร้างความหลากหลายของอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการ ในราคาเข้าถึงได้ ปลอดภัย และยั่งยืน เพื่อบรรลุความมั่นคงทางอาหารและการมีโภชนาการที่ดีสำหรับทุกคน

ความร่วมมือจากทุกภาคส่วนเริ่มได้จากเรื่องใกล้ตัวที่สุด คือ การลดขยะอาหาร ที่เกิดจากฝั่งผู้บริโภคจากการรับประทานอย่างพอเหมาะ เพียงพอ ไม่เหลือทิ้ง ต้องปรับเปลี่ยนวิธีการคิดในเรื่องนี้ ขณะที่การสูญเสียอาหาร เกิดจากภาคผู้ผลิต ที่สามารถลดการสูญเสียในกระบวนการผลิต ตามแนวทางการผลิตและการบริโภคอย่างยั่งยืน

ผศ.ดร.รชา กล่าวเพิ่มเติมว่า ประเทศไทยควรมีแคมเปญรณรงค์ให้ผู้บริโภคตระหนักถึงการสูญเสียอาหาร เพื่อให้ผู้บริโภคตื่นรู้โดยไม่คิดว่าเราจะมีอาหารให้กินตลอดเวลา เพราะยังมีประชากรโลกอีก 1 ใน 3 ที่ไม่มีอะไรกิน การรณรงค์สร้างจิตสำนึกเรื่องการลดขยะอาหารจึงเป็นการสร้างความรับผิดชอบต่อสังคมโลก สร้างการเข้าถึงอาหารที่มีคุณภาพและปลอดภัยอย่างทั่วถึง

สำหรับภาคเอกชนในห่วงโซ่การผลิตอาหาร ทั้งผู้ผลิตอาหาร ผู้ค้าปลีกอาหาร หรือธุรกิจขนาดเล็กและขนาดกลาง (SME) ล้วนมีบทบาทสำคัญสำหรับการจำกัดปริมาณขยะอาหาร ตลอดจนการนำนวัตกรรมการผลิตที่ทันสมัยมาสนับสนุนประสิทธิภาพการผลิต ลดการเน่าเสีย ยืดอายุการเก็บรักษา ตอบโจทย์การขนส่งในพื้นที่ห่างไกลที่ต้องใช้ระยะเวลานาน ทำให้อาหารปลอดภัยต่อการบริโภค ดีต่อสุขภาพ ซึ่งจะมีส่วนช่วยสร้างความเปลี่ยนแปลงและสร้างอนาคตที่ดีขึ้นสำหรับผู้บริโภคทุกคน

“การสูญเสียอาหารและขยะอาหารยังเป็นต้นเหตุสำคัญที่ทำให้โลกร้อนขึ้น เพราะมีผลต่อการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศในระยะยาว ผลตามมาคือปลูกพืชไม่ได้ เลี้ยงสัตว์ไม่ได้ โดยยังมีคนที่ทนงตัวว่าของกินเยอะซึ่งนำไปสู่พฤติกรรมสร้างขยะอาหาร อีกไม่นานก็จะเข้าอยู่สภาวะไม่มีอาหารในบางฤดู จึงต้องคำนึงถึงลูกหลานในอนาคตด้วยว่าพวกเขาต้องมีสภาพสังคมที่ดีและเข้าถึงอาหารได้” ผศ.ดร. รชา กล่าว

นอกจากนี้ นวัตกรรมยังช่วยสร้างแหล่งอาหารใหม่ เช่น การวิจัยทำโปรตีนจากแมลง เพื่อแก้ปัญหาโปรตีนขาดแคลน ตลอดจนมีการใช้เห็ดเป็นวัตถุดิบเพื่อการผลิตอาหารที่มีโปรตีนมากขึ้น ทดแทนโปรตีนจากเนื้อสัตว์ รวมถึงการใช้เทคโนโลยีผลิตอาหารให้กับผู้บริโภคเฉพาะกลุ่มที่มีอาการแพ้อาหาร เช่น กลุ่มที่แพ้กลูเตน เพื่อให้ผู้บริโภคกลุ่มนี้เข้าถึงอาหารได้ตามที่ร่างกายต้องการ

ในขณะเดียวกัน อาหารแช่แข็ง (Frozen Food) เป็นหนึ่งในวิธีที่ทำให้อาหารอยู่ได้นานขึ้น ผ่านการแปรรูปน้อย ด้วยหลักการเก็บอาหารในอุณหภูมิต่ำทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางเคมี จุลินทรีย์น้อยลง อาหารจะเก็บรักษาได้นานขึ้น แต่อาจมีการเปลี่ยนแปลงรูปลักษณ์ เปลี่ยนแปลงทางกายภาพ หรือสูญเสียน้ำในระหว่างการทำละลาย หากเทคโนโลยีการแช่แข็งดีเหมาะสม ควบคุมกระบวนการผลิตดี สะอาด ปลอดภัย ก็สามารถแก้ไขเรื่องการขาดแคลนอาหารได้ ตอบโจทย์ความมั่นคง