สังคมอาจวาดภาพปลาหมอคางดำเป็นสัตว์น้ำมีพิษ น่ากลัว เพราะเรียกขานกันว่า “เอเลี่ยนสปีชี่ส์” ในความเป็นจริงปลาชนิดนี้ไม่มีพิษ สามารถบริโภคได้เช่นเดียวกับปลาทั่วไป แต่สิ่งที่สังคมไทยกำลังเผชิญในวันนี้ ไม่ใช่เรื่องการกินได้หรือไม่ได้ หากคือ “การขยายตัว” ของสัตว์น้ำต่างถิ่นชนิดนี้ในแหล่งน้ำธรรมชาติ ซึ่งกำลังส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ ปลาเศรษฐกิจ และความสมดุลของทรัพยากรน้ำในหลายพื้นที่

คำถามสำคัญจึงไม่ใช่ “จะกำจัดอย่างไรให้หมด” แต่คือ “จะลดจำนวนปลาในธรรมชาติอย่างต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพได้อย่างไร”

หลายชุมชนเริ่มค้นพบคำตอบแล้วว่า แนวทางที่ได้ผลจริง อาจไม่ใช่การจับไปทิ้งเพียงอย่างเดียว แต่คือ “จับแล้วใช้ประโยชน์” เพื่อสร้างแรงจูงใจให้เกิดการนำปลาออกจากแหล่งน้ำอย่างต่อเนื่องในระยะยาว

วันนี้ ปลาหมอคางดำถูกนำมาแปรรูปหลากหลายรูปแบบ ทั้งปลาแดดเดียว ลูกชิ้นปลา น้ำพริก อาหารสัตว์ และปุ๋ยอินทรีย์ บางพื้นที่ต่อยอดเป็นกิจกรรมเศรษฐกิจชุมชน สร้างรายได้หมุนเวียนในท้องถิ่น พร้อมลดภาระค่าใช้จ่ายด้านอาหารของครัวเรือน

ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น ไม่ได้มีเพียงมิติทางเศรษฐกิจ แต่ยังช่วยลดจำนวนปลาในระบบนิเวศอย่างเป็นรูปธรรม ซึ่งถือเป็นหัวใจสำคัญของการควบคุมประชากรปลาหมอคางดำในทางปฏิบัติ

หลายประเทศทั่วโลกใช้แนวทางลักษณะเดียวกันในการจัดการสัตว์น้ำต่างถิ่น เพราะการกำจัดระยะสั้นเพียงครั้งคราว ไม่สามารถหยุดการแพร่ขยายได้จริง แต่การทำให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการจับปลาออกจากธรรมชาติอย่างต่อเนื่อง กลับเป็นวิธีที่ช่วยควบคุมจำนวนได้มีประสิทธิภาพมากกว่าในระยะยาว

ขณะเดียวกัน ประชาชนสามารถมีส่วนร่วมได้ทันที หากพบการแพร่กระจายของปลาหมอคางดำในคลอง หนอง บึง หรือแหล่งน้ำธรรมชาติ ควรแจ้งกรมประมงหรือหน่วยงานในพื้นที่โดยเร็ว เพื่อให้เจ้าหน้าที่เข้าตรวจสอบ ประเมินสถานการณ์ และดำเนินมาตรการควบคุมได้ทันเวลา

เพราะยิ่งปล่อยให้ปลาแพร่พันธุ์นานเท่าไร การควบคุมจะยิ่งยากขึ้น ใช้งบประมาณสูงขึ้น และกระทบต่อสัตว์น้ำท้องถิ่นมากขึ้นตามไปด้วย

อีกประเด็นสำคัญที่ต้องเร่งสร้างความเข้าใจร่วมกัน คือการหยุดนำปลาไปปล่อยหรือขนย้ายไปยังพื้นที่ใหม่โดยไม่มีการควบคุม เนื่องจากการแพร่กระจายของสัตว์น้ำต่างถิ่นจำนวนมาก เกิดจากกิจกรรมของมนุษย์โดยไม่ตั้งใจ

สำหรับเกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ปัญหาส่วนหนึ่งเกิดจากระบบการเลี้ยงแบบเปิด ที่รับน้ำธรรมชาติเข้าบ่อโดยตรงโดยไม่มีระบบกรองป้องกัน ส่งผลให้ลูกปลาหรือไข่ปลาหมอคางดำเข้าสู่บ่อเลี้ยงได้ง่าย

การติดตั้งตะแกรงกรอง การควบคุมทางน้ำเข้า-ออก รวมถึงการเฝ้าระวังแหล่งน้ำรอบพื้นที่เพาะเลี้ยง จึงเป็นแนวทางสำคัญที่จะช่วยลดความเสี่ยงและลดผลกระทบต่อเกษตรกรได้ในระยะยาว

อย่างไรก็ตาม ปลาหมอคางดำกำลังสะท้อนอีกหนึ่งปัญหาที่ลึกกว่าการระบาดของสัตว์น้ำต่างถิ่น นั่นคือ “ความเสื่อมโทรมของแหล่งน้ำ”

สัตว์น้ำชนิดนี้สามารถเติบโตได้ดีในน้ำเสีย พื้นที่น้ำเสื่อมคุณภาพ หรือระบบนิเวศที่อ่อนแอ นั่นหมายความว่า การแก้ปัญหาอย่างยั่งยืน จะไม่สามารถทำได้ด้วยการจับปลาออกจากน้ำเพียงอย่างเดียว แต่ต้องเดินควบคู่กับการฟื้นฟูคลอง ฟื้นฟูพื้นที่ชุ่มน้ำ และยกระดับคุณภาพน้ำของประเทศไปพร้อมกัน

ประเทศไทยอาจไม่สามารถกำจัดปลาหมอคางดำให้หมดสิ้นได้ในเวลาอันสั้น แต่สามารถลดจำนวนลงอย่างมีนัยสำคัญได้ หากทุกภาคส่วนร่วมมือกันอย่างจริงจังและต่อเนื่อง

กุญแจสำคัญที่สุดของเรื่องนี้ อาจไม่ใช่เทคโนโลยีหรือมาตรการใดเพียงอย่างเดียว หากคือ “พลังของชุมชน” เพราะทุกครั้งที่ชาวบ้านช่วยกันจับปลาออกจากแหล่งน้ำ ทุกครั้งที่มีการนำปลาไปใช้ประโยชน์ และทุกครั้งที่ประชาชนแจ้งหน่วยงานรัฐเมื่อพบการแพร่ระบาด นั่นคือการช่วย “คืนสมดุล” ให้แหล่งน้ำไทยอย่างเป็นรูปธรรม การดูแลทรัพยากรน้ำ จึงไม่ใช่หน้าที่ของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่คือภารกิจร่วมของทั้งชุมชน สังคม และคนไทยทุกคน เพราะยิ่งจับ ยิ่งลด และยิ่งร่วมมือกันมากเท่าไร โอกาสคืนความสมดุลให้แหล่งน้ำไทยก็จะยิ่งเกิดขึ้นเร็วขึ้นเท่านั้น.

ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ร่วมกับ บล. ซี แอล เอส เอ (ประเทศไทย) และ CITIC Securities จัดงาน “CLSA ASEAN Access Day in London” ณ กรุงลอนดอน สหราชอาณาจักร ในวันที่ 20-21 พฤษภาคม 2569 นำ 5 บริษัทจดทะเบียนไทยชั้นนำ เข้าพบกองทุนสถาบันระดับโลกเพื่อนำเสนอข้อมูลเศรษฐกิจมหภาคและศักยภาพตลาดทุนไทย

นายอัสสเดช คงสิริ กรรมการและผู้จัดการ ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย เปิดเผยว่า เศรษฐกิจไทยเริ่มเห็นสัญญาณฟื้นตัวชัดเจน โดยการส่งออกไตรมาสแรกขยายตัว 17.6% และมีแนวโน้มที่ดีในระยะยาวจากมูลค่าการลงทุนจากต่างประเทศและมูลค่าคำขอส่งเสริมการลงทุนผ่าน BOI ที่เพิ่มขึ้น ด้านตลาดทุน SET Index ปรับตัวขึ้นกว่า 22% ตั้งแต่ต้นปี พร้อมเงินทุนต่างชาติไหลกลับเข้าสุทธิ โดยจุดแข็งของประเทศไทยคือ มีความยืดหยุ่นที่สามารถรองรับความผันผวนได้ดี การลงทุนในตลาดหุ้นไทยให้ผลตอบแทนที่โดดเด่น และหุ้นก็ยังมีระดับราคาที่น่าสนใจอยู่ ทั้งนี้ ตลาดหลักทรัพย์ฯ ยังได้นำเสนอโครงการ JUMP+ เพื่อยกระดับความน่าดึงดูดใจของตลาดทุนไทยด้วย

“การโรดโชว์ครั้งนี้ ได้รับการตอบรับที่ดีจากกองทุนชั้นนำกว่า 20 แห่งเข้าร่วมงาน ส่วนใหญ่เป็นกองทุนขนาดใหญ่จากยุโรปที่ลงทุนในตลาดโลกและตลาดเกิดใหม่ ผู้ลงทุนสถาบันให้ความสนใจกับตลาดไทยในบริษัทที่มีอัตราการเติบโตสูงและกลุ่มอุตสาหกรรมที่มีความทนทานต่อความผันผวนทางเศรษฐกิจ ข้อมูลที่นำเสนอ ช่วยตอกย้ำความน่าสนใจของตลาดทุนไทยในฐานะแหล่งลงทุนระยะยาวที่มีเสถียรภาพและมีศักยภาพในการเติบโตอย่างยั่งยืน สอดคล้องกับพันธกิจของตลาดหลักทรัพย์ฯ ในการเป็น The Trusted Gateway to Inclusive Opportunities” นายอัสสเดชกล่าว

บจ. ไทย 5 แห่ง ที่ร่วมโรดโชว์ครั้งนี้ ได้แก่ บมจ. บางจาก คอร์ปอเรชั่น (BCP) บมจ. เมืองไทย แคปปิตอล (MTC) บมจ. ปตท. น้ำมันและการค้าปลีก (OR) บมจ. เอสซีบี เอกซ์ (SCB) และ บมจ. เอสซีจี แพคเกจจิ้ง (SCGP) ทั้งนี้ ตลาดหลักทรัพย์ฯ มีกำหนดเข้าร่วมโรดโชว์กับ บล. ยูบีเอส (ประเทศไทย) ในวันที่ 27 พฤษภาคม 2569 ณ ฮ่องกง และงานสัมมนาประจำปี Thailand Focus 2026 ในเดือนสิงหาคม 2569

ประมงจังหวัดจันทบุรี ร่วมกับประมงอำเภอนายายอาม ลงพื้นที่สำรวจความชุกชุมของปลาหมอคางดำ และทำการจับปลาหมอคางดำ ในพื้นที่ท่าน้ำวัดย่านซื่อ ต.นายายอาม อ.นายายอาม จ.จันทบุรี ซึ่งเป็นพื้นที่ที่พบปลาหมอคางดำชุกชุม โดยในช่วงที่กรมประมงประกาศรับซิ้อปลาหมอคางดำในช่วงปี 2568 ชาวบ้านแถวนี้ จับปลาได้วันละ 300-500 กิโลกรัม ซึ่งระหว่างที่นั่งรอและสังเกตการณ์ก็พบปลาหมอคางดำบริเวณท่าน้ำ ค่อนข้างชุกชุม

วิธีการ

ให้ชาวประมงพื้นบ้าน ในพื้นที่ ใช้อุปกรณ์จับปลา(เฝือก) ซึ่งชาวบ้านจะมีการไปวางเฝือกในช่วงที่น้ำขึ้นสูงสุดคือเวลาประมาณ 22.00 น. และจะเก็บกู้เฝือกช่วงน้ำลง

ผลการเก็บกู้เฝือก
📌ได้ปลาหมอคางดำประมาณ 15 กิโลกรัม📌
และพบสัตว์น้ำชนิดอื่นๆอีกหลายชนิด เช่น
✔️ปลาช้างเหยียบหลังควาย
✔️ปลาตะกับ/เสือดาว/กะทะ
✔️ปลากะพงข้างปาน
✔️ปลาเสือพ่นน้ำ
✔️ปลากระบอก
✔️ปลาบู่
✔️กุ้งกุลาดำ
✔️ปูขาว
✔️ปูดำ
✔️ปลาใบขนุน/สลิดหิน

ลุงคนที่ลงจับปลาบอกว่า สาเหตุที่วันนี้ดักปลาหมอได้น้อย เนื่องจาก ในช่วงเช้าวันนี้มีการปล่อยน้ำจากฟาร์มเลี้ยงกุ้งของเกษตรกรแถวๆนั้น ทำให้ทิศทางน้ำเปลี่ยนไม่มาจุดที่วางเฝือกไว้

ประมงจังหวัดจันทบุรีบอกว่า วิธีการนี้ก็เป็นอีกวิธีในการกำจัดปลาหมอคางดำ ในจุดที่แหล่งน้ำไม่เหมาะสมกับการลงแขกลงคลองเพราะบริเวณนี้น้ำลึกมาก และข้างล่างก็เต็มไปด้วยตอไม้ไผ่ที่เคยมีชาวบ้านปักเลี้ยงหอยเต็มพื้นที่ ซึ่งวิธีนี้ นอกจากจับปลาหมอคางดำได้แล้ว ยังจะเป็นการสร้างรายได้ให้ชาวบ้านด้วย

สำหรับปลาที่จับได้ในวันนี้ ประมงจังหวัดส่งให้ พด.จันทบุรีเพื่อทำปุ๋ยชีวภาพต่อไป