สำนักงานประมงจังหวัดตราด ร่วมกับองค์การบริหารส่วนตำบลแหลมกลัด อ.เมืองตราด จัดกิจกรรม “ลงแขกลงคลอง” ที่บริเวณคลองท่าน้ำ ต.แหลมกลัด เพื่อลดปริมาณปลาหมอคางดำในแหล่งน้ำธรรมชาติ หลังพบการระบาดในพื้นที่ดังกล่าว จำนวนปลาที่จับได้ลดลงมากและยังพบปลาชนิดอื่น เตรียมจัดกิจกรรมการแข่งขันจับปลา ในวันที่ 5 มิถุนายน นี้ ระดมพลังชุมชนมาช่วยกันจับปลาโชว์การแปรรูปเป็นเมนูอาหารอร่อย

กิจกรรมครั้งนี้มีชาวบ้าน เจ้าหน้าที่ประมง และ อบต.แหลมกลัด ร่วมกันทอดแหและอวนจับปลาอย่างต่อเนื่องจากสัปดาห์ก่อน โดยครั้งล่าสุดจับปลาหมอคางดำได้เพียง 7 กิโลกรัม และพบว่าปลามีขนาดเล็กลง ขณะเดียวกันยังจับปลาพื้นถิ่นชนิดอื่นได้ด้วย เช่น ปลากระบอก ปลาแขยงกง ปลาบู่ และปลาแป้น

นายกุณสมบัติ ศิริสมบัติ ประมงจังหวัดตราด กล่าวว่า ประมงจังหวัดตราดติดตามสถานการณ์ปลาหมอคางดำในแหล่งน้ำธรรมชาติของจังหวัดอย่างต่อเนื่อง โดยการกิจกรรมจับปลาที่คลองท่าน้ำครั้งนี้ พบว่าการจับปลาออกจากแหล่งน้ำอย่างต่อเนื่องเริ่มเห็นผล จึงร่วมกับท้องถิ่นและชุมชนจัดกิจกรรมแข่งจับปลา รณรงค์ให้ชาวประมงและประชาชนช่วยกันจับปลาขึ้นมาใช้ประโยชน์ ทั้งนำไปบริโภคในครัวเรือน หรือใช้เป็นปลาเหยื่อตกปลา

ประมงจังหวัดตราดยังได้สร้างเครือข่ายเฝ้าระวังในพื้นที่ โดยแต่งตั้งจิตอาสาในแต่ละหมู่บ้านช่วยติดตาม หากพบปลาหมอคางดำในจุดใหม่จะได้แจ้งและจัดการได้อย่างรวดเร็ว นอกจากนี้ ประมงยังมีการปล่อยปลานักล่าเพื่อช่วยควบคุมปริมาณปลาหมอคางดำในแหล่งน้ำอีกด้วย

ด้านนางสาวหฤทัย เห่งประถม นายกองค์การบริหารส่วนตำบลแหลมกลัด กล่าวว่า จากการระดมชาวบ้านช่วยกันจับปลาในครั้งนี้ พบว่าปริมาณปลาหมอคางดำลดลง และตัวปลามีขนาดเล็กกว่าสัปดาห์ก่อน จึงอยากชวนประชาชนช่วยกันจับต่อเนื่อง เพื่อลดจำนวนปลาในคลองให้ได้มากที่สุด และปลาหมอคางดำยังสามารถนำมาปรุงเป็นอาหารบริโภคในครัวเรือนได้อีกด้วย

อบต.แหลมกลัดเตรียมจัดกิจกรรมแข่งขันจับปลาหมอคางดำในวันที่ 5 มิถุนายนนี้ โดยเชิญชวนชาวบ้าน ชาวประมง และผู้สนใจนำแห อวน ตาข่าย หรือเครื่องมือจับปลามาร่วมกิจกรรม พร้อมชวนกันทำเมนูจากปลาหมอคางดำ เพื่อสื่อสารว่าปลาชนิดนี้สามารถนำมาบริโภคและแปรรูปได้

“ปกติชาวบ้านจับปลาหมอคางดำมาทำอาหารอยู่แล้ว ทั้งเมนูทอดและปลาแดดเดียว วันที่ 5 มิถุนายนนี้อยากชวนทุกคนมาช่วยกันจับ และนำมาทำเมนูอื่น ๆ เพื่อให้เห็นว่าสามารถใช้ประโยชน์ได้จริง พร้อมช่วยประชาสัมพันธ์การท่องเที่ยวของชุมชนไปด้วย” นายก อบต.แหลมกลัดกล่าว

ประธาน กมธ.เกษตร ชวนเปลี่ยนปลาหมอคางดำให้ คนกิน สัตว์กิน พืชกิน เพื่อเร่งคุมจำนวนปลาหมอคางดำไม่ให้แพร่พันธ์ เตรียมเสนอข้อมูลและข้อเสนอแนะรัฐบาลจัดการปลาหมอคางดำ แนวทาง “จับ ลด ใช้ประโยชน์”

นายธวัช สุระบาล ประธานคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา กล่าวในรายการ “เปลี่ยนมุมคิด” ทางสถานีโทรทัศน์รัฐสภา ว่า การแก้ปํญหาปลาหมอคางดำ ต้องเปลี่ยนมุมมอง และมุมคิดใหม่ มองว่าปลาหมอคางดำเป็นกลุ่มเดียวกับปลาหมอ ซึ่งรับประทานได้ นำมาใช้ประโยชน์ได้
แต่ต้องเร่งคุมไม่ให้แพร่กระจายรวดเร็ว เพราะความอึดทนในสภาพน้ำที่เสื่อมโทรม และสามารถขยายพันธุ์ได้รวดเร็ว ซึ่งจะไปแย่งอาหารและแหล่งที่อยู่ของสัตว์น้ำชนิดอื่น จึงต้องอาศัยการบูรณาการจากทุกภาคส่วนอย่างเป็นระบบ ดำเนินการเร่งจับปลาขึ้นมาอย่างจริงจัง ภาครัฐต้องจัดสรรงบประมาณอย่างต่อเนื่อง เพื่อส่งเสริมให้เกิดการจับออกจากแหล่งน้ำ และสนับสนุนให้มีการใช้ประโยชน์อย่างคุ้มค่า ลดปริมาณในพื้นที่ระบาด และบรรเทาความเดือดร้อนของเกษตรกรและชุมชนที่ได้รับผลกระทบ และสร้างประโยชน์ให้กับทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง

นายธวัชกล่าวว่า สังคมควรก้าวข้ามการถกเถียงเรื่องต้นตอเพียงอย่างเดียว เพราะยังมีหลายปัจจัยที่ต้องพิสูจน์ ทั้งการนำเข้า การลักลอบนำเข้าสัตว์ต่างถิ่น และข้อเท็จจริงที่เกี่ยวข้อง ขณะที่สถานการณ์เฉพาะหน้าคือปลาหมอคางดำได้แพร่กระจายอยู่ในแหล่งน้ำหลายจังหวัดแล้ว สิ่งสำคัญคือรัฐต้องเร่งควบคุม ลดจำนวนปลา และมีแผนปฏิบัติการที่จริงจังต่อเนื่อง

ทั้งนี้ ปลาหมอคางดำเป็นปลาต่างถิ่นที่แพร่พันธุ์รวดเร็ว ทนทาน ปรับตัวได้ดี กินพืช มีลำไส้ยาว และอยู่ได้ในสภาพน้ำเสื่อมโทรม อย่างไรก็ตาม ปลาชนิดนี้สามารถนำมาบริโภคและแปรรูปได้หลากหลาย ขณะที่บางพื้นที่เริ่มนำไปใช้เป็นเหยื่อเลี้ยงปูทะเลและปลากะพง สะท้อนว่า หากมีระบบจัดการที่เหมาะสม ปัญหานี้สามารถต่อยอดเป็นโอกาสทางเศรษฐกิจได้

กมธ.เกษตรฯ จึงสนับสนุนแนวทาง “จับ-ลด-ใช้ประโยชน์” โดยนำปลาหมอคางดำเข้าสู่กระบวนการแปรรูป ทั้งอาหารคน อาหารสัตว์ อาหารพืช ปลาป่น วัตถุดิบเลี้ยงปูขาว รวมถึงการพัฒนาเป็นสินค้าโอท็อป เพื่อสร้างห่วงโซ่เศรษฐกิจใหม่ให้กับชุมชน

นายธวัชกล่าวว่า กมธ.เกษตรฯ ได้ลงพื้นที่ศึกษาปัญหาในหลายจังหวัด และจัดสัมมนาเพื่อรวบรวมข้อมูลจัดทำรายงานพร้อมข้อเสนอแนะต่อรัฐบาล โดยเสนอให้ยกระดับปัญหาปลาหมอคางดำเป็นวาระแห่งชาติ จัดสรรงบประมาณต่อเนื่อง วางระบบรับซื้อในราคาที่เหมาะสม ส่งเสริมการแปรรูป สนับสนุนงานวิจัย เช่น การศึกษาปลา 4n ให้สำเร็จ เดินหน้ามาตรการปล่อยปลานักล่าอย่างต่อเนื่อง และพิจารณาผ่อนคลายกฎระเบียบบางส่วน เพื่อให้การเคลื่อนย้ายปลาเพื่อการวิจัย การแปรรูป หรือการใช้ประโยชน์ทำได้อย่างปลอดภัย

นายธวัชกล่าวทิ้งท้ายว่า หน่วยงานรัฐต้องลงมือแก้ปัญหาอย่างจริงจังมากขึ้น ทั้งด้านงบประมาณ แผนปฏิบัติการ และการรับฟังปัญหาจากพื้นที่จริง พร้อมเสนอให้รัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องลงพื้นที่พบเกษตรกรและชุมชนโดยตรง เพื่อเห็นข้อเท็จจริงมากกว่าการรับฟังจากรายงานราชการเพียงอย่างเดียว

“ถึงเวลาต้องเปลี่ยนมุมมองจากการมองปลาหมอคางดำเป็นเพียงวายร้าย ไปสู่การบริหารจัดการในฐานะทรัพยากรที่ใช้ประโยชน์ได้ เปลี่ยนมุมคิดใหม่ สร้างมูลค่าให้เกิดประโยชน์กับชุมชนได้” นายธวัชกล่าว.

นายอัสสเดช คงสิริ กรรมการและผู้จัดการ ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย เปิดเผยว่า บจ. จำนวน 813 บริษัท คิดเป็น 93.7% จากทั้งหมด 868 บริษัท (รวม SET และ mai ที่มีกำหนดส่งงบการเงิน ณ สิ้นงวด 31 มีนาคม 2569 และไม่รวมกองทุนรวมอสังหาริมทรัพย์ กองทุนรวมโครงสร้างพื้นฐาน) นำส่งผลการดำเนินงานไตรมาส 1/2569 พบว่ามี บจ. รายงานกำไรสุทธิ 624 บริษัท คิดเป็น 76.8% ของ บจ. ที่นำส่งงบการเงินทั้งหมด

ผลการดำเนินงานไตรมาส 1/2569 เทียบกับไตรมาส 1/2568 บจ. ใน SET มียอดขาย 4,239,969 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 1.2% แต่มีกำไรขั้นต้น (Gross profit) 1,042,628 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 24.7% กำไรจากการดำเนินงาน (Core profit) 506,939 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 56.5% และ บจ. มีกำไรสุทธิ 369,201 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 25.3% ด้านฐานะการเงินของ บจ. ณ วันที่ 31 มีนาคม 2569 มีอัตราส่วนหนี้สินต่อทุน หรือ D/E ratio (ไม่รวมอุตสาหกรรมการเงิน) อยู่ที่ 1.28 เท่า ลดลงจาก 1.34 เท่า ณ ไตรมาส 1/2568

“ในไตรมาส 1/2569 สถานการณ์สู้รบในตะวันออกกลางทำให้ราคาน้ำมันปรับสูงขึ้น จึงทำให้ บจ. ในหมวดพลังงาน หมวดปิโตรเคมีภัณฑ์ มีผลประกอบการปรับดีขึ้นจากอัตรากำไรที่สูงขึ้นและกำไรสินค้าคงคลัง ซึ่งได้ประโยชน์จากค่าการกลั่นที่ปรับสูงขึ้นมาก ขณะที่ บจ. ในธุรกิจทั่วไปอาจมีความกดดันด้านการขายและมีความท้าทายในการบริหารจัดการต้นทุนการผลิต และ บจ. ในกลุ่มธนาคารพาณิชย์ ได้รับผลกระทบจากเศรษฐกิจชะลอตัว สะท้อนจากสินเชื่อขยายตัวเพียงเล็กน้อย และอัตราดอกเบี้ยนโยบายลดต่ำลงจากปีก่อน สำหรับ บจ. ที่มีการเติบโตในไตรมาสแรกของปีนี้ นอกเหนือจากที่เกี่ยวข้องกับราคาน้ำมันข้างต้นแล้ว คือ หมวดธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวและการใช้จ่ายในประเทศ ได้แก่ พาณิชย์ โรงแรม เทคโนโลยี และสินเชื่อรายย่อย” นายอัสสเดช กล่าว

ด้านผลการดำเนินงานของ บจ. ในตลาดหลักทรัพย์ เอ็ม เอ ไอ (mai) รายงานผลการดำเนินงานไตรมาส 1/2569 โดยมียอดขายรวม 51,660 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 3.3% มีกำไรจากการดำเนินงาน 3,920 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 7.8% และมีกำไรสุทธิรวม 2,526 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 25.3% ซึ่งเป็นผลจากการที่บริหารจัดการต้นทุนผลิตและต้นทุนขายอย่างระมัดระวังท่ามกลางกำลังซื้อหดตัว

สังคมอาจวาดภาพปลาหมอคางดำเป็นสัตว์น้ำมีพิษ น่ากลัว เพราะเรียกขานกันว่า “เอเลี่ยนสปีชี่ส์” ในความเป็นจริงปลาชนิดนี้ไม่มีพิษ สามารถบริโภคได้เช่นเดียวกับปลาทั่วไป แต่สิ่งที่สังคมไทยกำลังเผชิญในวันนี้ ไม่ใช่เรื่องการกินได้หรือไม่ได้ หากคือ “การขยายตัว” ของสัตว์น้ำต่างถิ่นชนิดนี้ในแหล่งน้ำธรรมชาติ ซึ่งกำลังส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ ปลาเศรษฐกิจ และความสมดุลของทรัพยากรน้ำในหลายพื้นที่

คำถามสำคัญจึงไม่ใช่ “จะกำจัดอย่างไรให้หมด” แต่คือ “จะลดจำนวนปลาในธรรมชาติอย่างต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพได้อย่างไร”

หลายชุมชนเริ่มค้นพบคำตอบแล้วว่า แนวทางที่ได้ผลจริง อาจไม่ใช่การจับไปทิ้งเพียงอย่างเดียว แต่คือ “จับแล้วใช้ประโยชน์” เพื่อสร้างแรงจูงใจให้เกิดการนำปลาออกจากแหล่งน้ำอย่างต่อเนื่องในระยะยาว

วันนี้ ปลาหมอคางดำถูกนำมาแปรรูปหลากหลายรูปแบบ ทั้งปลาแดดเดียว ลูกชิ้นปลา น้ำพริก อาหารสัตว์ และปุ๋ยอินทรีย์ บางพื้นที่ต่อยอดเป็นกิจกรรมเศรษฐกิจชุมชน สร้างรายได้หมุนเวียนในท้องถิ่น พร้อมลดภาระค่าใช้จ่ายด้านอาหารของครัวเรือน

ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น ไม่ได้มีเพียงมิติทางเศรษฐกิจ แต่ยังช่วยลดจำนวนปลาในระบบนิเวศอย่างเป็นรูปธรรม ซึ่งถือเป็นหัวใจสำคัญของการควบคุมประชากรปลาหมอคางดำในทางปฏิบัติ

หลายประเทศทั่วโลกใช้แนวทางลักษณะเดียวกันในการจัดการสัตว์น้ำต่างถิ่น เพราะการกำจัดระยะสั้นเพียงครั้งคราว ไม่สามารถหยุดการแพร่ขยายได้จริง แต่การทำให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการจับปลาออกจากธรรมชาติอย่างต่อเนื่อง กลับเป็นวิธีที่ช่วยควบคุมจำนวนได้มีประสิทธิภาพมากกว่าในระยะยาว

ขณะเดียวกัน ประชาชนสามารถมีส่วนร่วมได้ทันที หากพบการแพร่กระจายของปลาหมอคางดำในคลอง หนอง บึง หรือแหล่งน้ำธรรมชาติ ควรแจ้งกรมประมงหรือหน่วยงานในพื้นที่โดยเร็ว เพื่อให้เจ้าหน้าที่เข้าตรวจสอบ ประเมินสถานการณ์ และดำเนินมาตรการควบคุมได้ทันเวลา

เพราะยิ่งปล่อยให้ปลาแพร่พันธุ์นานเท่าไร การควบคุมจะยิ่งยากขึ้น ใช้งบประมาณสูงขึ้น และกระทบต่อสัตว์น้ำท้องถิ่นมากขึ้นตามไปด้วย

อีกประเด็นสำคัญที่ต้องเร่งสร้างความเข้าใจร่วมกัน คือการหยุดนำปลาไปปล่อยหรือขนย้ายไปยังพื้นที่ใหม่โดยไม่มีการควบคุม เนื่องจากการแพร่กระจายของสัตว์น้ำต่างถิ่นจำนวนมาก เกิดจากกิจกรรมของมนุษย์โดยไม่ตั้งใจ

สำหรับเกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ปัญหาส่วนหนึ่งเกิดจากระบบการเลี้ยงแบบเปิด ที่รับน้ำธรรมชาติเข้าบ่อโดยตรงโดยไม่มีระบบกรองป้องกัน ส่งผลให้ลูกปลาหรือไข่ปลาหมอคางดำเข้าสู่บ่อเลี้ยงได้ง่าย

การติดตั้งตะแกรงกรอง การควบคุมทางน้ำเข้า-ออก รวมถึงการเฝ้าระวังแหล่งน้ำรอบพื้นที่เพาะเลี้ยง จึงเป็นแนวทางสำคัญที่จะช่วยลดความเสี่ยงและลดผลกระทบต่อเกษตรกรได้ในระยะยาว

อย่างไรก็ตาม ปลาหมอคางดำกำลังสะท้อนอีกหนึ่งปัญหาที่ลึกกว่าการระบาดของสัตว์น้ำต่างถิ่น นั่นคือ “ความเสื่อมโทรมของแหล่งน้ำ”

สัตว์น้ำชนิดนี้สามารถเติบโตได้ดีในน้ำเสีย พื้นที่น้ำเสื่อมคุณภาพ หรือระบบนิเวศที่อ่อนแอ นั่นหมายความว่า การแก้ปัญหาอย่างยั่งยืน จะไม่สามารถทำได้ด้วยการจับปลาออกจากน้ำเพียงอย่างเดียว แต่ต้องเดินควบคู่กับการฟื้นฟูคลอง ฟื้นฟูพื้นที่ชุ่มน้ำ และยกระดับคุณภาพน้ำของประเทศไปพร้อมกัน

ประเทศไทยอาจไม่สามารถกำจัดปลาหมอคางดำให้หมดสิ้นได้ในเวลาอันสั้น แต่สามารถลดจำนวนลงอย่างมีนัยสำคัญได้ หากทุกภาคส่วนร่วมมือกันอย่างจริงจังและต่อเนื่อง

กุญแจสำคัญที่สุดของเรื่องนี้ อาจไม่ใช่เทคโนโลยีหรือมาตรการใดเพียงอย่างเดียว หากคือ “พลังของชุมชน” เพราะทุกครั้งที่ชาวบ้านช่วยกันจับปลาออกจากแหล่งน้ำ ทุกครั้งที่มีการนำปลาไปใช้ประโยชน์ และทุกครั้งที่ประชาชนแจ้งหน่วยงานรัฐเมื่อพบการแพร่ระบาด นั่นคือการช่วย “คืนสมดุล” ให้แหล่งน้ำไทยอย่างเป็นรูปธรรม การดูแลทรัพยากรน้ำ จึงไม่ใช่หน้าที่ของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่คือภารกิจร่วมของทั้งชุมชน สังคม และคนไทยทุกคน เพราะยิ่งจับ ยิ่งลด และยิ่งร่วมมือกันมากเท่าไร โอกาสคืนความสมดุลให้แหล่งน้ำไทยก็จะยิ่งเกิดขึ้นเร็วขึ้นเท่านั้น.