คดีสิ่งแวดล้อม ไม่ใช่แค่ชี้หน้าว่าใครผิดแล้วจบ แต่ต้องงัดหลักฐานมาพิสูจน์กันให้ชัดว่า เกิดอะไรขึ้น เสียหายเท่าไหร่ และจะแก้ปัญหายังไง
ตามหลักการพิจารณาคดีสิ่งแวดล้อมของประธานศาลฎีกา ศาลท่านต้องดูให้รอบด้าน 3 เรื่องหลักๆ คือ:
- ต้นตอและผลกระทบ: ต้องพิสูจน์ให้ได้ทางวิทยาศาสตร์ว่า ความฉิบหายที่เกิดขึ้นมันเชื่อมโยงกับการกระทำของผู้ถูกกล่าวหายังไง และทำลายระบบนิเวศหรือชาวบ้านหนักแค่ไหน
- ค่าเสียหายจริง: ไม่ใช่คิดตัวเลขลอยๆ แต่ต้องคำนวณจากความเสียหายที่เกิดขึ้นจริง ค่ากำจัด ค่าฟื้นฟูสิ่งแวดล้อม และทรัพยากรที่เสียไป
- การป้องกันและฟื้นฟู: มีมาตรการควบคุม บรรเทา และฟื้นฟูธรรมชาติยังไงบ้าง
พูดง่ายๆ คือ ขึ้นศาลต้องใช้ “ข้อเท็จจริงและวิทยาศาสตร์” ไม่ใช่ใช้ “ความรู้สึก” หรือ “กระแสสังคม” มาตัดสิน
พอมองกลับมาที่ คดีปลาหมอคางดำ ที่ศาลแพ่งกรุงเทพใต้นัดชี้ชะตาประเด็นคดีสิ่งแวดล้อมในวันที่ 30 พฤศจิกายน 2569 นี้ บอกเลยว่าต้องจับตาดูให้ดี:
- ฝั่งเกษตรกรและชาวประมง: ถ้าได้รับผลกระทบจริง ต้องกางหลักฐานโชว์ให้ชัดว่า โดนที่ไหน ตั้งแต่เมื่อไหร่ ผลผลิตหาย รายได้หดไปเท่าไหร่ มีบัญชีรายรับ-รายจ่าย มีวิธีคิดตัวเลขความเสียหายสุทธิยังไง รวมถึงได้พยายามป้องกันหรือแก้ไขเบื้องต้นไปแล้วบ้างไหม ไม่ใช่แค่กะๆเอาเองแบบไม่มีหลักฐาน
- ฝั่งบริษัทที่ถูกกล่าวหา: ก็ต้องงัดหลักฐานเรื่องแหล่งที่มา การดำเนินงาน และข้อเท็จจริงทั้งหมดมาให้ศาลตรวจสอบเหมือนกัน เพื่อพิสูจน์ความเชื่อมโยงอย่างเป็นธรรม
เคลียร์ชัดๆอย่าเพิ่งเข้าใจผิด!
หลายคนเห็นข่าวเมื่อวันที่ 8 กันยายน 2569 ที่ศาลปกครองกลาง (คดีหมายเลขดำที่ ส.14/2567 หมายเลขแดงที่ ส.9/2569) อนุญาตให้ “ดำเนินคดีแบบกลุ่ม” แล้วเฮนึกว่าชนะคดีแล้ว… ใจเย็นก่อน!
- ศาลปกครองกลาง ไม่ได้ตัดสิน ว่าบริษัทผู้นำเข้าเป็นคนทำให้ปลาหมอคางดำระบาด และ ไม่ได้สั่งให้บริษัทจ่ายค่าเสียหาย ในคดีนั้น แต่ศาลชี้ว่าหน่วยงานรัฐบางแห่งต้องเร่งแก้ปัญหา และเจอข้อบกพร่องในการทำงานของกรมประมงด้วย
- การที่ศาลรับฟ้องเป็น “คดีแบบกลุ่ม” เป็นแค่ขั้นตอนเปิดทางให้รวมตัวกันฟ้องได้สะดวกขึ้น ไม่ได้แปลว่าจำเลยผิดแล้วหรือศาลรับรองยอดเงินที่เรียกร้องแล้ว ทุกอย่างยังต้องไปสู้กันต่อในชั้นสืบพยาน!
สรุปให้ชัดๆ: สังคมอย่าเพิ่งรีบพิพากษาใครก่อนที่ความจริงจะปรากฏ เพราะการรักษาสิ่งแวดล้อมต้องเดินคู่กับความยุติธรรม ใครเสียหายจริงต้องได้รับการเยียวยา ใครทำผิดจริงต้องรับผิดชอบตามกฎหมาย และทุกฝ่ายต้องได้รับความเป็นธรรมบนพื้นฐานของ “หลักฐาน” เท่านั้น!




